Có Nên Chuyển 2 Phôi Vào Tử Cung Không? Khả Năng Thành Công Và Lưu Ý

Bác sĩ Chuyên khoa II Tăng Đức Cương

Giám đốc Đông Đô IVF Center
20+ năm kinh nghiệm Hỗ trợ sinh sản
10.000+ em bé đã chào đời

⚡ Tóm tắt nhanh (dành cho người vội)
  • Chuyển 2 phôi vào tử cung là đồng thời chuyển hai phôi vào buồng tử cung trong một lần chuyển
  • Được khuyến nghị với phụ nữ độ tuổi 38-40, có chất lượng phôi trung bình, có tiền sử thất bại làm tổ hoặc tiên lượng đáp ứng kém

Chuyển 2 phôi vào tử cung là kỹ thuật đưa đồng thời hai phôi vào buồng tử cung trong một lần chuyển phôi IVF. Phương pháp này có thể tăng cơ hội mang thai trong một lần chuyển, nhưng đồng thời làm tăng nguy cơ song thai và các biến chứng thai kỳ.

Theo Bác sĩ Cương, việc lựa chọn chuyển 1 hay 2 phôi cần căn cứ vào tuổi người mẹ, chất lượng và ngày phát triển của phôi, tiền sử điều trị IVF cũng như tình trạng sức khỏe của người phụ nữ. Với những trường hợp có phôi tốt, đặc biệt là phôi nang chất lượng tốt ở phụ nữ trẻ, chuyển một phôi thường là lựa chọn được ưu tiên.

Khi chuẩn bị chuyển phôi, không ít cặp vợ chồng mong muốn đưa hai phôi vào tử cung để tăng khả năng đậu thai, nhất là sau những lần IVF chưa thành công. Tuy nhiên, chuyển nhiều phôi không đồng nghĩa với tăng tương ứng cơ hội sinh con khỏe mạnh.

Vậy chuyển 2 phôi có thực sự tốt hơn chuyển 1 phôi? Những trường hợp nào có thể cân nhắc chuyển hai phôi và khi nào nên ưu tiên chuyển một phôi? BSCKII. Tăng Đức Cương sẽ phân tích các yếu tố cần lưu ý để người bệnh hiểu rõ trước khi đưa ra quyết định.

📑 Mục lục

Thông Tin Về Phương Pháp IVF

IVF (In Vitro Fertilization), hay thụ tinh trong ống nghiệm, là phương pháp hỗ trợ sinh sản trong đó trứng và tinh trùng được kết hợp với nhau trong môi trường phòng Labo để tạo thành phôi. Phôi sau đó được nuôi cấy và chuyển vào buồng tử cung của người phụ nữ, tạo cơ hội mang thai cho các cặp vợ chồng gặp khó khăn trong việc thụ thai tự nhiên.

Quy trình làm IVF thường trải qua 5 bước chính: Kích thích buồng trứng, chọc hút trứng và thu thập tinh trùng, thụ tinh trong phòng Lab, Nuôi cấy phôi, Chuyển phôi và thử thai.

IVF mở ra cơ hội làm cha mẹ cho nhiều cặp vợ chồng gặp các vấn đề về sức khỏe sinh sản, chẳng hạn như tắc vòi tử cung, suy giảm dự trữ buồng trứng, bất thường tinh trùng hoặc vô sinh chưa rõ nguyên nhân. Hiện nay, với phác đồ thụ tinh trong ống nghiệm (IVF) cá nhân hóa, bệnh nhân sẽ được bác sĩ chỉ định lượng thuốc, kỹ thuật, công nghệ áp dụng phù hợp để tối ưu từng yếu tố giúp tăng khả năng thành công, trong đó có lựa chọn chuyển 2 phôi.

Phôi được nuôi trong ống nghiệm, sau đó được chuyển vào buồng tử cung
Phôi được nuôi trong ống nghiệm, sau đó được chuyển vào buồng tử cung

Chuyển 2 Phôi Vào Tử Cung Là Gì?

Chuyển 2 phôi vào tử cung là thủ thuật đưa hai phôi đã được nuôi cấy trong phòng Labo vào buồng tử cung của người phụ nữ trong cùng một lần chuyển phôi. Hai phôi có thể là phôi ngày 3 hoặc phôi ngày 5, tùy thuộc vào quá trình phát triển và kế hoạch điều trị.

Sau khi được chuyển vào tử cung, mỗi phôi có khả năng làm tổ độc lập. Vì vậy, kết quả có thể xảy ra gồm:

  • Không có phôi làm tổ: Người phụ nữ không mang thai sau lần chuyển phôi.
  • Một phôi làm tổ: Người phụ nữ mang thai đơn dù đã chuyển hai phôi.
  • Cả hai phôi cùng làm tổ: Người phụ nữ có thể mang thai đôi.

Mục tiêu của điều trị IVF không chỉ là giúp người phụ nữ có thai mà còn hướng đến một thai kỳ an toàn, sinh con khỏe mạnh. Vì vậy, số lượng phôi được chuyển cần được cân nhắc dựa trên lợi ích và nguy cơ lâu dài.

Minh họa kỹ thuật chuyển 2 phôi vào tử cung
Minh họa kỹ thuật chuyển 2 phôi vào tử cung

Chuyển 2 Phôi Có Tăng Tỷ Lệ Đậu Thai Không?

Có thể. Chuyển hai phôi có khả năng làm tăng tỷ lệ có thai trong một lần chuyển so với chuyển một phôi. Mức độ khác biệt phụ thuộc vào tuổi người mẹ, chất lượng phôi và đặc điểm của từng trường hợp.

Để hiểu rõ hơn, cần phân biệt hai khái niệm:

  • Tỷ lệ có thai trong một lần chuyển: Khả năng xuất hiện thai sau một thủ thuật chuyển phôi.
  • Tỷ lệ sinh con cộng dồn: Khả năng sinh con sau khi sử dụng các phôi có sẵn qua một hoặc nhiều lần chuyển.

Ở người phụ nữ trẻ, có phôi ngày 5 chất lượng tốt, việc chuyển một phôi có thể đã mang lại cơ hội làm tổ đáng kể. Nếu chuyển thêm phôi thứ hai, lợi ích tăng thêm cần được cân đối với nguy cơ song thai.

Ngược lại, ở một số trường hợp tuổi mẹ cao, phôi chưa được xét nghiệm di truyền hoặc tiên lượng làm tổ không thuận lợi, bác sĩ có thể cân nhắc số lượng phôi phù hợp hơn.

Những Nguy Cơ Khi Chuyển 2 Phôi Vào Tử Cung

Nguy cơ đáng lưu ý nhất khi chuyển hai phôi là cả hai cùng làm tổ, dẫn đến mang thai đôi. So với thai đơn, thai đôi có tỷ lệ gặp biến chứng sản khoa cao hơn, ảnh hưởng đến sức khỏe của cả mẹ và em bé.

Nguy Cơ Đối Với Người Mẹ

Mang thai đôi khiến cơ thể người phụ nữ phải thích nghi với nhiều thay đổi sinh lý hơn. Một số biến chứng có nguy cơ gia tăng gồm:

  • Tiền sản giật: Tăng nguy cơ tăng huyết áp thai kỳ và tiền sản giật, có thể ảnh hưởng đến chức năng của nhiều cơ quan.
  • Đái tháo đường thai kỳ: Nhu cầu chuyển hóa tăng lên, khiến việc kiểm soát đường huyết trong thai kỳ trở nên khó khăn hơn.
  • Sinh non và biến chứng sản khoa: Tử cung phải chịu áp lực lớn hơn, làm tăng nguy cơ chuyển dạ sinh non.
  • Thiếu máu và quá tải tuần hoàn: Người mẹ có thể gặp tình trạng thiếu máu, mệt mỏi và tăng gánh nặng cho hệ tim mạch.
  • Nguy cơ khi sinh: Tỷ lệ phải sinh mổ và gặp các biến chứng liên quan đến cuộc sinh thường cao hơn so với thai đơn.

Đặc biệt, phụ nữ có tiền sử mổ lấy thai, sinh non hoặc mắc bệnh tim mạch, hô hấp cần được đánh giá kỹ trước khi mang thai đôi.

Chuyển nhiều hơn 1 phôi luôn tiềm ẩn nguy cơ đa thai
Chuyển nhiều hơn 1 phôi luôn tiềm ẩn nguy cơ đa thai

Nguy Cơ Đối Với Thai Nhi

Thai đôi có nguy cơ gặp các vấn đề về phát triển và sức khỏe cao hơn thai đơn, trong đó đáng chú ý là:

  • Sinh non: Trẻ có thể chào đời trước 37 tuần, thậm chí rất non tháng, làm tăng nguy cơ biến chứng sau sinh.
  • Cân nặng khi sinh thấp: Hai thai cùng phát triển trong tử cung nên có thể gặp tình trạng hạn chế tăng trưởng.
  • Biến chứng hô hấp: Trẻ sinh non có nguy cơ suy hô hấp và cần hỗ trợ y tế sau sinh.
  • Tăng nguy cơ phải chăm sóc đặc biệt: Trẻ có thể cần nằm tại đơn vị hồi sức sơ sinh để theo dõi và điều trị.

Ngoài ra, trong một số trường hợp cả hai phôi cùng làm tổ nhưng thai kỳ có nguy cơ cao, bác sĩ có thể phải tư vấn các phương án can thiệp sản khoa, bao gồm giảm thai chọn lọc. Đây là quyết định phức tạp, có những nguy cơ riêng và cần được cân nhắc rất thận trọng.

Vì vậy, khi lựa chọn số lượng phôi chuyển, bác sĩ không chỉ quan tâm đến khả năng đậu thai mà còn phải tính đến khả năng duy trì một thai kỳ an toàn.

Trường Hợp Nào Có Thể Cân Nhắc Chuyển 2 Phôi?

Một số trường hợp thường được cân nhắc chuyển 2 phôi bao gồm:

  • Phụ nữ lớn tuổi (thường từ 35-38 tuổi trở lên): Chất lượng noãn và tỷ lệ phôi bình thường về nhiễm sắc thể giảm theo độ tuổi, khiến khả năng làm tổ của từng phôi thấp hơn. Chuyển 2 phôi giúp cải thiện cơ hội đậu thai trong một chu kỳ.
  • Chất lượng phôi ở mức trung bình hoặc khá (phôi loại 2, loại 3): Khi không có phôi nang chất lượng tốt (loại 1), bác sĩ có thể kết hợp chuyển 2 phôi để bù trừ rủi ro và tối ưu hóa tỷ lệ phôi bám vào niêm mạc tử cung.
  • Chuyển phôi ngày 3 (phôi phân cắt): So với phôi ngày 5, phôi ngày 3 có tỷ lệ làm tổ thấp hơn nên thường được ưu tiên chuyển 2 phôi nhằm tăng xác suất có ít nhất một phôi phát triển thành công.
  • Phôi chưa thực hiện sàng lọc di truyền tiền làm tổ (PGT): Với các phôi chưa được đánh giá bất thường nhiễm sắc thể trước khi chuyển, việc chuyển 2 phôi giúp nâng cao tỷ lệ có thai cộng dồn ở những ca tiên lượng khó.
  • Tiền sử thất bại làm tổ nhiều lần (RIF): Bệnh nhân từng chuyển đơn phôi nhiều chu kỳ nhưng chưa thành công dù niêm mạc tử cung và chất lượng phôi đạt yêu cầu có thể được chỉ định chuyển 2 phôi sau khi đã loại trừ các nguyên nhân bất thường khác.
  • Tiên lượng đáp ứng hoặc khả năng làm tổ thấp: Những trường hợp có số lượng phôi hạn chế sau chọc hút, hoặc nội mạc tử cung từng gặp khó khăn trong việc tiếp nhận phôi, sẽ được bác sĩ đánh giá kỹ lưỡng giữa lợi ích và nguy cơ đa thai trước khi quyết định chuyển 2 phôi.
Chuyển 2 phôi được cân nhắc trong các trường hợp thất bại chuyển phôi nhiều lần
Chuyển 2 phôi được cân nhắc trong các trường hợp thất bại chuyển phôi nhiều lần

Số Lượng Phôi Chuyển Theo Khuyến Cáo Chuyên Môn

Hiệp hội Y học Sinh sản Hoa Kỳ (ASRM) đưa ra các khuyến nghị về số lượng phôi tối đa được chuyển dựa trên tuổi người mẹ, giai đoạn phát triển và tình trạng xét nghiệm của phôi.

Bảng dưới đây tổng hợp một số định hướng tham khảo:

Nhóm người bệnh

Số phôi tham khảo

Phôi đã xét nghiệm di truyền bình thường (euploid) Ưu tiên chuyển 1 phôi ở mọi độ tuổi
Phụ nữ dưới 35 tuổi có tiên lượng thuận lợi Ưu tiên chuyển 1 phôi
Phụ nữ 35-37 tuổi có tiên lượng thuận lợi Ưu tiên cân nhắc chuyển 1 phôi
Phụ nữ 38-40 tuổi, phôi ngày 5 chưa xét nghiệm Tối đa 2 phôi theo bảng giới hạn ASRM
Phụ nữ 41-42 tuổi, phôi ngày 5 chưa xét nghiệm Tối đa 3 phôi theo bảng giới hạn ASRM

Lưu ý: Bác sĩ có thể chỉ định chuyển ít phôi hơn tùy theo tình trạng sức khỏe, tiền sử sản khoa và tiên lượng của từng người bệnh. Đối với phôi ngày 3, phôi ngày 5 hoặc những trường hợp có yếu tố tiên lượng đặc biệt, việc áp dụng khuyến cáo cần được đối chiếu với đúng nhóm đối tượng và hướng dẫn chuyên môn tương ứng.

Bác Sĩ Dựa Vào Đâu Để Quyết Định Chuyển 1 Hay 2 Phôi?

Theo BSCKII. Tăng Đức Cương, quyết định số lượng phôi chuyển cần được cá thể hóa. Không nên chỉ dựa vào tuổi người mẹ hoặc mong muốn có thai đôi mà bỏ qua các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng làm tổ và an toàn thai kỳ.

Một số yếu tố quan trọng gồm:

Độ Tuổi Của Người Mẹ

Tuổi người phụ nữ có liên quan đến chất lượng noãn và khả năng tạo phôi có bộ nhiễm sắc thể bình thường.

Ở phụ nữ trẻ, phôi thường có tiên lượng thuận lợi hơn, đặc biệt khi có phôi nang chất lượng tốt. Do đó, chuyển một phôi thường là lựa chọn được ưu tiên.

Ở phụ nữ lớn tuổi, bác sĩ cần đánh giá thêm chất lượng phôi, tình trạng xét nghiệm di truyền và tiền sử điều trị để xây dựng phương án phù hợp.

Chất Lượng Và Ngày Tuổi Của Phôi

Phôi ngày 3 và phôi ngày 5 có đặc điểm phát triển khác nhau. Phôi ngày 5 đã trải qua quá trình nuôi cấy đến giai đoạn phôi nang, cho phép đánh giá thêm khả năng phát triển của phôi trong phòng Labo.

Tuy nhiên, không thể chỉ dựa vào ngày tuổi để quyết định số phôi chuyển. Bác sĩ cần kết hợp hình thái phôi, kết quả xét nghiệm nếu có và các yếu tố chuyên môn khác.

Minh họa phân loại chất lượng phôi
Minh họa phân loại chất lượng phôi

Tiền Sử Chuyển Phôi Và Kết Quả IVF Trước Đó

Những người từng chuyển phôi thất bại nhiều lần cần được đánh giá lại toàn diện trước khi lựa chọn số lượng phôi cho lần tiếp theo.

Bác sĩ có thể xem xét:

  • Số lần chuyển phôi trước đó.
  • Chất lượng và ngày tuổi của các phôi đã chuyển.
  • Kết quả làm tổ và diễn biến thai kỳ trước đây.
  • Tình trạng buồng tử cung và niêm mạc tử cung.
  • Các yếu tố có thể ảnh hưởng đến khả năng làm tổ.

Không phải mọi trường hợp thất bại IVF đều xuất phát từ việc chuyển quá ít phôi. Vì vậy, tăng số lượng phôi mà không xác định nguyên nhân có thể không giải quyết được vấn đề.

Bác sĩ sẽ cân nhắc về sức khỏe sinh sản của mẹ trước khi quyết định chuyển 2 phôi
Bác sĩ sẽ cân nhắc về sức khỏe sinh sản của mẹ trước khi quyết định chuyển 2 phôi

Tiền Sử Sản Khoa Và Tình Trạng Sức Khỏe

Phụ nữ từng sinh non, sảy thai, mổ lấy thai hoặc có bệnh lý nền cần được đánh giá nguy cơ khi mang thai đôi.

Nếu việc mang đa thai có thể gây nguy hiểm cho người mẹ hoặc thai nhi, bác sĩ thường ưu tiên chuyển một phôi để giảm nguy cơ.

Số Lượng Phôi Đang Có Và Kế Hoạch Sinh Con

Số phôi còn lại sau quá trình thụ tinh và nuôi cấy cũng là yếu tố cần xem xét.

Nếu có nhiều phôi tốt, việc chuyển lần lượt từng phôi có thể là chiến lược hợp lý để duy trì cơ hội sinh con qua nhiều lần chuyển mà không chủ động làm tăng nguy cơ song thai.

Lời Khuyên Của BSCKII. Tăng Đức Cương

Theo BSCKII. Tăng Đức Cương, số lượng phôi chuyển không nên được quyết định chỉ dựa trên mong muốn có thai nhanh hoặc kỳ vọng sinh đôi.

Trong điều trị IVF, điều quan trọng không chỉ là tăng tỷ lệ có thai trong một lần chuyển mà còn phải bảo đảm sức khỏe của người mẹ và sự phát triển lâu dài của em bé.

Trước khi quyết định, người bệnh nên trao đổi với bác sĩ về ba vấn đề:

  • Đánh giá khả năng làm tổ của phôi: Phôi ngày 3 hay ngày 5, chất lượng phôi ra sao, có kết quả xét nghiệm di truyền hay chưa?
  • Đánh giá nguy cơ song thai: Tuổi, tiền sử sản khoa và tình trạng sức khỏe hiện tại có phù hợp để mang thai đôi không?
  • Xây dựng kế hoạch sử dụng phôi: Nếu chuyển một phôi, phôi còn lại có thể trữ đông và sử dụng trong những lần tiếp theo như thế nào?
Bác sĩ Cương trực tiếp tham gia chuyển phôi
Bác sĩ Cương trực tiếp tham gia chuyển phôi

Mỗi người bệnh có một tình trạng sinh sản khác nhau. Vì vậy, bác sĩ cần căn cứ vào hồ sơ điều trị thực tế để tư vấn phương án phù hợp, thay vì áp dụng một số lượng phôi chung cho tất cả các trường hợp.

Thông tin liên hệ thăm khám Bác sĩ Chuyên khoa II Tăng Đức Cương

Câu Hỏi Thường Gặp Về Chuyển 2 Phôi Vào Tử Cung

Một số thắc mắc thường gặp của bệnh nhân như sau:

Chuyển 2 Phôi Có Chắc Chắn Sinh Đôi Không?

Không. Sau khi chuyển hai phôi, có thể không phôi nào làm tổ, chỉ một phôi làm tổ hoặc cả hai cùng phát triển thành thai. Vì vậy, chuyển hai phôi không đồng nghĩa chắc chắn mang thai đôi.

Chuyển 2 Phôi Ngày 5 Có Dễ Đậu Thai Hơn Không?

Chuyển hai phôi ngày 5 có thể làm tăng khả năng có thai trong một lần chuyển so với chuyển một phôi, nhưng mức độ khác biệt phụ thuộc vào chất lượng từng phôi và đặc điểm người mẹ. Đồng thời, phương án này cũng làm tăng nguy cơ song thai nếu cả hai phôi cùng làm tổ.

Chuyển 1 Phôi Có Làm Giảm Cơ Hội Sinh Con Không?

Không nhất thiết. Với người bệnh có phôi tốt, chuyển lần lượt từng phôi có thể duy trì tỷ lệ sinh con cộng dồn tốt, đồng thời hạn chế nguy cơ đa thai. Cần phân biệt tỷ lệ thành công của một lần chuyển với tỷ lệ sinh con sau khi sử dụng toàn bộ số phôi có sẵn.

Chỉ Có 2 Phôi Thì Có Nên Chuyển Cả Hai Không?

Không bắt buộc. Dù chỉ có hai phôi, bác sĩ vẫn có thể tư vấn chuyển một phôi trước và trữ đông phôi còn lại nếu phôi đủ điều kiện. Quyết định cần căn cứ vào chất lượng phôi, tuổi người mẹ và nguy cơ thai kỳ.

Chuyển 2 Phôi Có Thể Sinh Ba Không?

Có thể xảy ra trong trường hợp một phôi phân chia thành hai phôi thai, trong khi phôi còn lại cũng làm tổ. Tuy nhiên, đây là tình huống hiếm gặp và có nguy cơ sản khoa cao.

Sau Nhiều Lần Chuyển Phôi Thất Bại Có Nên Chuyển 2 Phôi?

Không phải lúc nào cũng nên. Người bệnh cần được đánh giá nguyên nhân thất bại trước khi thay đổi số lượng phôi chuyển. Tăng số phôi không thể khắc phục tất cả các nguyên nhân khiến phôi không làm tổ.

Bài viết được biên soạn theo góc nhìn chuyên môn của BSCKII. Tăng Đức Cương. Nội dung mang tính chất tham khảo, không thay thế việc thăm khám, chẩn đoán và tư vấn trực tiếp từ bác sĩ chuyên khoa.